20 Ιουλίου 1974: Τo παρασκήνιο και οι γεωπολιτικοί στόχοι

Share the joy
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  


Δρ. Νίκος Παναγιωτίδης: Επικεφαλής ΓΕΩΠΑΜΕ

Η επέμβαση της Τουρκίας στην Κύπρο στις 20 Ιουλίου 1974 δεν ήταν μία αυτόνομη και σπασμωδική αντίδραση στο πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου, αλλά ούτε και το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου ήταν μία αυτόνομη και σπασμωδική ενέργεια της χούντας για να ξεφορτωθεί τον Μακάριο. Ήταν και τα δύο όψεις του ιδίου νομίσματος με σκοπό την κατάλυση της Κυπριακής Δημοκρατίας και την εμπέδωση συνθηκών ηγεμονικού ελέγχου στο νησί από Νατοϊκές δυνάμεις. Μαέστρος αυτού του σχεδίου ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Χένρι Κίσσινγκερ. Φυσικά το σχέδιο δεν εξελίχθηκε ακριβώς όπως θα ήθελαν αυτοί που είχαν συμμετοχή στην υλοποίηση του. Όπως και να χει, στην πολιτική αρκετές φορές οι συνέπειες των πράξεων των πολιτικών δρώντων ξεφεύγουν από αυτό που αρχικά επιδίωκαν.
Σαράντα ένα χρόνια μετά την τραγωδία, όμως, οι ψηφίδες του παζλ έχουν συμπληρωθεί και μπορούμε να δούμε την εικόνα με νηφαλιότητα, ωριμότητα σκέψης και χωρίς συναισθηματισμούς. Ο δικτάτορας Ιωαννίδης σε συνάντησή του στις 27 Ιουνίου του 1974 με εκπροσώπους της αμερικανικής κυβέρνησης τους ανακοίνωσε τα σχέδιά του για ανατροπή του Μακαρίου. Φέρεται μάλιστα να συναντήθηκε με τον αρχηγό της CIA στην Αθήνα, Πήτερ Κορομηλά.
Αυτοί δεν τον απέτρεψαν και σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στοιχεία τον προέτρεψαν να προβεί στο πραξικόπημα, υποσχόμενοι ότι θα πείσουν την Τουρκία να περιορίσει σε λογικά πλαίσια τις αντιδράσεις της και συνεπώς το ποσοστό του εδάφους που θα καταλάμβανε. Πιθανότατα του υποσχέθηκαν ότι θα μπορούσε η λύση του Κυπριακού να πάρει τη μορφή διπλής ένωσης μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας. Ο δικτάτορας προέβη στο πραξικόπημα πιστεύοντας ότι πετύχαινε τον στόχο του και θα έμπαινε στο πάνθεον των μεγάλων Ελλήνων ηγετών ως ο άνδρας που ένωσε την Κύπρο με την Ελλάδα. Ο άφρων Ιωαννίδης πίστεψε ότι οι Αμερικανοί θα τηρούσαν τον λόγο τους. Ανάλογες διευθετήσεις έγιναν μεταξύ ΗΠΑ και Τουρκίας. Τώρα ποιός, γιατί και κάτω από ποιες συνθήκες δεν τήρησε τις υποσχέσεις του-με αποτέλεσμα η Τουρκία να καταλάβει σχεδόν την μισή Κύπρο- οι Αμερικανοί ή οι Τούρκοι, δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω. Αυτό που έχει σημασία πάντως είναι ότι ο Κίσσινγκερ και οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες πίστευαν ότι το πραξικόπημα ήταν μια χρυσή ευκαιρία να απαλλαγούν από τον Μακάριο και να εδραιώσουν γερά την παρουσία δύο Νατοϊκών συμμάχων στην Κύπρο, της Ελλάδας και της Τουρκίας.Πίστευαν ότι με αυτό τον τρόπο θα εξοβέλιζαν το ενδεχόμενο αύξησης της σοβιετικής επιρροής στο νησί.

Πυρηνικός ανταγωνισμός

Πρέπει να σημειωθεί ότι ο ψυχροπολεμικός πυρηνικός ανταγωνισμός μεταξύ ΗΠΑ και ΕΣΣΔ διαδραμάτισε πολύ σημαντικό ρόλο στην κυπριακή τραγωδία, καθώς η πρόσβαση στις πληροφορίες που συνέλεγαν οι βρετανικές βάσεις στην Κύπρο- και τα κατασκοπευτικά συστήματα- διασυνδεόταν με τη δυνατότητα της Δύσης να παρακολουθεί τις σοβιετικές δραστηριότητες. Και συνεπώς να διατηρεί την πυρηνική της υπεροχή επί των Σοβιετικών με τη δυνατότητα πρώτου πυρηνικού πλήγματος (first strike capability) και αποτροπής ενός τέτοιου πλήγματος από σοβιετικής πλευράς. Στην Κύπρο υπήρχαν προηγμένα κατασκοπευτικά συστήματα OTH (είδος ραντάρ) με εμβέλεια πέραν του ορίζοντα (Over The Horizon), που ήταν εντεταλμένα για την παρακολούθηση των σοβιετικών πυρηνικών δυνάμεων και δοκιμών.
Μετά τον αραβοϊσραηλινό πόλεμο του Γιομ Κιπούρ τον Οκτώβριο του 1973 η εμπιστοσύνη ΗΠΑ και Βρετανίας κλονίστηκε όταν η τελευταία αρνήθηκε τη χρήση των βρετανικών βάσεων στους Αμερικανούς για ανεφοδιασμό των Ισραηλινών. Τόσο σημαντικές θεωρούνται για τους Αμερικανούς οι κυπριακές κατασκοπευτικές βάσεις, που όταν άρχισαν οι εχθροπραξίες τον Ιούλιο του 1974 σκέφτηκαν να αποβιβάσουν στρατεύματα για την προστασία τους. Στις 20 Ιουλίου ο δικτάτορας αναφώνησε το γνωστό «Με εξαπατήσατε, θα κηρύξω πόλεμο εναντίον της Τουρκίας». Ήταν όμως αργά. Η αντίστροφη μέτρηση για την καταστροφή της Κύπρου είχε αρχίσει.

Η αμερικανική στρατηγική

Η αμερικανική ψυχροπολεμική-περιφερειακή στρατηγική και τα αθέμιτα μέσα για την υλοποίησή της δεν χρησιμοποιήθηκαν μόνο στην Κύπρο. Οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες είχαν εμπλοκή στο πραξικόπημα Μαρτίου του 1949 στη Συρία όταν ο στρατηγός Ζαΐμ ανέτρεψε την κυβέρνηση του Σούκρι αλ Κουβάτλι. Το 1953 ένα αμερικανοβρετανικό πραξικόπημα στο Ιράν θα ανέτρεπε τον πρωθυπουργό Μοσαντέκ και θα επανέφερε τον Σάχη στην εξουσία. Επιπλέον, κατά την περίοδο 1970-73 οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες σε μια ευρύτερη προσπάθεια αποσταθεροποίησης βοήθησαν τις αντικυβερνητικές δυνάμεις να ανατρέψουν την κυβέρνηση του Αλιέντε στη Χιλή. Ο Χένρι Κίσσινγκερ είχε πει τότε: «Δεν βλέπω γιατί πρέπει να καθίσουμε να βλέπουμε μια χώρα να γίνεται κομμουνιστική όταν γι΄ αυτό ευθύνεται η ανευθυνότητα της κοινωνίας της».
Δίδαγμα; Μόνο η ενότητα στόχων και η ενότητα λαού και ηγεσίας μπορεί να αποφέρει τα επιθυμητά αποτελέσματα για ένα λαό. Ειδάλλως, το αποτέλεσμα είναι η εξυπηρέτηση επιδιώξεων τρίτων δυνάμεων, που όπως καταδεικνύει η περίπτωση της Κύπρου δεν κόπτονται για τα ανθρώπινα δικαιώματα μικρών και αδύνατων κρατών.

Share the joy
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  
  •  

2 Comments on 20 Ιουλίου 1974: Τo παρασκήνιο και οι γεωπολιτικοί στόχοι

  1. αρχικα φανεται οτι υπαρχει μια υποθεση . η αναφορα ομως οτι οι αμερικανοι εκαναν την σκεψη να αποβιβασουν δυναμεις να προστατευσουν τις βασεις ,πρεπει να εννοειται τις βρεττανικες ,πως θα εκαναν κατι τετοιο αφου βρισκονταν σε ασυμφωνια .ο ιωαννιδης απο οτι φανηκε μεσω του διοικητη καταδρομων ελλαδος ,απομακρυνε τοσο την 32 οσο και την 33 μοιρα καταδρομων απο τον πενταδακτυλο ,με προσχημα το πραξικοπημα . η κερυνεια εμεινε ανοχυρωτη και η αγυρτα απειχε μονο 15 μιλια απο τις ακτες της κερυνειας . ομως πιστευω οτι ενα μεγαλο κλειδι στην υποθεση ειναι ο εβραιος γαμπρος του ιωαννιδη ζακ αλασρατης ,δεν υπαρχουν εκτεταμενες αναφορες .

    • nick panayides // June 15, 2016 at 6:48 pm // Reply

      Αγαπητέ φίλε,

      Δεν αναφέρομαι μόνο στις βρετανικές βάσεις καθεαυτές. Βάσει της Συνθήκης Εγκαθίδρυσης της ΚΔ και της Συνθήκης Συμμαχίας, περιέρχοντο στην δικαιοδοσία των Βρετανών δεκάδες άλλες τοποθεσίες, μια εξ αυτων και στο Τρόοδος (προηγμένα ραντάρ ΟΤΗ [Over the Horizon]), τα οποία ήταν – και είναι- πολύ προηγμενα καθώς μπορούσαν να παρακολουθήσουν την εκτόξευση ενός πυραύλου στα πρώτα στάδια του. Αντιλαμβάνεστε ποσο σημαντικό ήταν αυτό στο πλαίσιο του Ψυχροπολεμικού Πυρηνικού Ανταγωνισμού. Δεν υπάρχει καμία ασυμφωνία με το ενδεχόμενο οι Αμερικανοί να προσπαθούσαν να αποβιβάσουν στρατό για προστασία των εγκαταστάσεων στο νησί, οι οποίες απειλούνταν από την σύρραξη. Με βάση τη συμφωνία UKUSA (1946) οι Βρετανοί υποχρεούνταν να μοιράζονται τις πληροφορίες που συνελέγονταν στην Κύπρο.Ωστόσο, για τους λόγους που παραθέτουμε και στο άρθρο, υπήρξε μια κρίση εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο Νατοικων συμμάχων.Σημειώστε επίσης ότι εκείνο το διάστημα η Βρετανία διέρχετο βαριά δημοσιονομική κρίση και ο Βρετανός πρωθυπουργός Ουίλσον είχε απειλήσει ότι θα έκλειε τις βάσεις στην Κύπρο. Το όλο θέμα φυσικά δεν εξαντλείται σε αυτή την τοποθέτηση, καθώς είναι πολύπλοκο με πολλές διαστάσεις.
      Τωρα όσον αφορά καθαρά το σκέλος της προδοσίας είναι καλοδεχούμενα τα όσα παραθέτετε και θα διερευνηθούν ευκαιριας δοθείσης. Το όλο πρόβλημα σε αυτή την ιστορία όμως είναι ότι τα τουρκικά αρχεία δεν είναι προσβάσιμα. Εχω παραθέσει, πάντως, αρκετά στοιχεία για αυτή την πτυχή στο καινούριο μου βιβλίο. Ν. Παναγιωτίδης Το Κυπριακό στη Διεθνή Πολιτική, εκδόσεις Παπαζήση. Ευχαριστούμε για το σχόλιο.

Leave a Reply to nick panayides Cancel reply

Your email address will not be published.




Visit Us On Facebook